"Hey Boeba, kun je me een tientje lenen?"

Dit hier zijn Booba en Kiki. Booba en Kiki zijn het product van Wolgang Köhler (1887 – 1967). In tegenstelling tot wat je misschien zou verwachten was Köhler geen schrijver van kinderboeken maar een Duitse psycholoog.

Köhler bedacht de twee figuren als onderdeel van een experiment dat later bekend zou worden onder de fantasierijke naam het Bouba/Kiki-experiment. in 1929 liet Kohler de afbeelding aan verschillende personen zien en vroeg hen vervolgens wie nou Bouba en wie nou Kiki was. 80-95% van de ondervraagden wezen het puntige figuur aan als Kiki en de figuur met de ronde vormen als Bouba. Dit noemen we sinds dien het Bouba/Kiki-effect.

In 2001 ging Vilayanur S. Ramachandran, een veelvuldig onderscheidde neuroloog, een stapje verder. Hij deed de zelfde proef in India (zijn land van herkomst) en in Californië, VS, waar de universiteit staat waar hij doceert. Uit de test bleek dat het taal- en cultuurverschil geen rol speelt. Zowel in India als in Amerika wijst 80-95% de puntige vorm als Kiki aan, en is de vlek met rondere uiteinden Bouba.

Dit is een deel van de test zoals Hubbard en Ramachandran die gebruikte om de gevallen van Synesthesie eruit te kunnen filteren. Als je het niet hebt kun je de driehoek vorm niet onderscheiden in het linker deel van het plaatje. Het rechter deel is hoe iemand met Synesthesie het beeld kan zien.

Volgens Ramachandran komt dit omdat we allemaal door een lichte vorm van synesthesie. Synesthesie is de eigenschap van de hersenen om zintuiglijke impulsen met meer dan alleen het gebied in de hersenen dat daar voor bedoel is te verwerken. Dat betekent dus dat een prikkel, stel een geluid, niet alleen door het gebied in de hersenen dat geluid waarneemt wordt verwerkt, maar ook door bijvoorbeeld een deel van de hersenen dat normaal gesproken voor beeld zorgt. Voor de patiënt betekent dit dat deze dus een geluid niet alleen hoort maar ook ziet. Mensen met Synesthesie zien consequent bepaalde kleuren bij bepaalde noten en kunnen een toonladder van kleuren aanleggen. Uit onderzoek is gebleken dat de oorzaak van Synesthesie voor een deel erfelijk is, maar dat opvoeding en ontwikkeling ook een rol spelen.

Synesthesie bestaat in verschillende vormen. Sommigen zien kleuren bij het zien of horen van getallen en letters, anderen zien geluid als kleuren, weer anderen (en dit is zeldzaam) proeven woorden. Ramachandran gaat er dus van uit dat we er allemaal wel een beetje last van hebben. En dat blijkt maar weer uit Bouba/Kiki test. Bouba en Kiki klinkt resp. bol en puntig. Bol en puntig zijn visuele eigenschappen die we dus koppelen aan een geluid. Maar we doen het vaker. Iets kan scherp of juist zacht smaken. Zacht of scherp zijn eigenschappen die we met onze tast waarnemen.

Zien de maanden van het jaar er zo uit als je ze hoort? Dan ben je niet wijs en/of heb je duchtig last van Synesthesie.

Van Synesthesie heeft men lang gedacht dat het een vrij zeldzaam verschijnsel was. Ramachandran testte een deel van zijn studenten en ontdekte dat het percentage veel hoger ligt dan voorheen verondersteld werd. Naar schatting hebben 5 op de 100 mensen een vorm van Synesthesie. Mogelijk zijn er niet zo heel veel gevallen bekend omdat mensen bang zijn voor gek verklaard te worden, of juist omdat ze denken dat iedereen hele wereld zo ziet. Synesthesie komt vooral voor bij mensen met een creatief beroep. Synesthesie speelt volgens Ramachandran  een grote rol in de creativiteit. Dit omdat synesthesie betekent dat je makkelijk relaties legt tussen twee zintuigen. Hier door is het makkelijker iets metaforisch te omschrijven en zo meer diepgang, meer gevoel in je werk te kunnen leggen. Als Shakespeare het heeft over een hart dat als een steen is, dan weet iedereen precies was hij bedoelt. Als een dirigent aangeeft dat een stuk wat warmer gespeeld moet worden dan weet over het algemeen iedere muzikant wat de bedoeling is. Niet verwonderlijk dat creatieve geesten als Richard James, Frank Zappa, Duke Ellington,  Wassily Kandinsky en Liszt synesthesie hadden.