Dit verhaaltje gaat over professor doctor Vilayanur S. Ramachandran en over de methode die hij heeft bedacht om mensen te helpen die last hebben van fantoompijn.

Vilayanur Ramachandran wijst in het bijzijn van een uitzinnige menigte succesvol zijn linker oogbal aan.

Fantoompijn is (meestal) pijn aan één van de ledematen, nadat deze (al daar niet opzettelijk) is verwijderd. Het vreemde is dat iemand dus pijn heeft aan een deel van het lichaam, terwijl dit er niet meer zit. Dit lijkt vreemd maar dat is het niet. Pijn is een reactie van je hersenen op een prikkel vanuit je lichaam. Dus je hersenen doen pijn, niet het desbetreffende deel van je lichaam, ook al voelt het wel zo aan. Je lichaam geeft de hele dag signalen door die je laten weten waar je bent en wat je aan het doen bent. Je ogen laten doorgaans prima zien waar je bent en je huid laat met tast weten of je bijvoorbeeld iets vast hebt maar bijvoorbeeld ook in welke houding je je vandaag weer gevouwen hebt. Als een stuk van je lichaam ontbreekt, bijvoorbeeld je linker hand, dan missen je hersenen de reactie van die hand. In sommige gevallen gaan de hersenen dan een vervelend spelletje spelen. Ze gaan de hand pijn doen om op die manier een reactie terug te krijgen. Maar die hand kan niet reageren.

"Ja hoor brein, ik bedoel, meneer! Ik zie daar toch echt uw rechter been weer!"

Ramachandran ontdekte dat de hersenen te foppen zijn door ze het idee te geven dat de hand er nog is en dat bovendien alles in orde is. Hij pakte een doos en maakte daar twee gaten in. Groot genoeg om er een hand door heen te kunnen stelen. Door een spiegel in de doos te plaatsen lijkt het van één kant gezien, alsof de proefpersoon twee handen in de doos heeft gestoken. De persoon weet dat één hand het spiegelbeeld is van de andere, maar de hersenen trappen er in. Als de proefpersoon zijn hand beweegt, beweegt de fantoomhand mee. Onze hersenen zijn er van overtuigd dat het allemaal maar een flauwe grap was en dat de hand er nog gewoon aan zit. In veel gevallen vermindert de pijn en soms verdwijnt deze volledig. 4 op de 5 mensen die last hebben van een verstijfde fantoom-arm heeft er baat bij. Dagelijks in sessies van een kwartier je hersenen foppen en na een week of 4-5 moeten je hersenen er al een stuk beter aan toe zijn.

Voor 30 euro ben je de trotse bezitter van een opvouwbare spiegeldoos.

In oktober 1995 verscheen een artikel in Nature, “Touching the Phantom Limb” getiteld, geschreven door Ramachandran. Hier beschreef hij zijn methode en gaf hij uitleg over de werking van de spiegeldoos. Een jaar later publiceerde hij het boek “Phantoms in the Brain”. Zijn methode wordt sinds dien veel the toegepast en over het algemeen met erg goede resultaten. Wel vraagt de methode heel wat motivatie van de patiënt omdat de oefeningen vaak herhaald moeten worden. Zeker als het de bedoeling is de klachten een flinke poos af te weren.

Aan o.a. het Erasmus Medisch Centrum is uitgebreid onderzoek gedaan naar de werking van de spiegeltherapie en de effecten hier van. Hoe het precies werkt weten we nog niet. Misschien gebeurt alles in het gebied in onze hersenen, waarmee we doorgaans bewegingen visualiseren. Of zijn het de spiegel-neuronen die aan het werk worden gezet en zo voor wat leven in de brouwerij zorgen? Ze komen er vast nog wel een keer achter. In ieder geval weten we meer over hoe onze hersenen werken en is er goed nieuws voor mensen met fantoompijn.